Sensorisch spelen: wat is het en waarom vinden kinderen het zo leuk?

Wat is sensorisch spelen?

Sensorisch spelen is eigenlijk heel eenvoudig. Kinderen ontdekken met hun zintuigen en volgen daarin hun eigen spel. Soms rustig en geconcentreerd, soms vol fantasie en beweging. Ze voelen, kijken, luisteren, ruiken en zijn veel met hun handen bezig. Een onderdeel van sensorisch spel is kinetisch zand, klei, speelrijst, water of een sensorische mix van bijvoorbeeld rijst. Door te scheppen, gieten, rollen, drukken en verplaatsen ontdekken kinderen hoe een materiaal voelt, wat het doet en wat ermee gebeurt als ze er iets mee doen. Zo leren ze de wereld om zich heen stap voor stap beter kennen.

Waarom vinden kinderen het zo leuk?

Veel kinderen vinden het fijn om met hun handen bezig te zijn. Dat zie ik ook bij mijn eigen kinderen. Op het strand kunnen ze eindeloos scheppen, graven en bouwen. Of ze lopen met hun kruiwagen door de buurt en verzamelen blaadjes, bloemetjes en takjes om hun eigen ‘soep’ mee te maken. Juist dat voelen, mengen, gieten en zelf iets bedenken maakt het zo leuk. Daar kunnen kinderen helemaal in opgaan. Maar in plaats van dat ik jou vertel waarom het zo leuk is, kun je het eigenlijk het beste zelf eens ervaren. Ga maar eens met je handen door kinetisch zand of een mix van speelrijst, dan voel je meteen waarom kinderen dit zo leuk vinden.

Wat leren kinderen tijdens sensorisch spel?

Sensorisch spelen wordt nog weleens gezien als gewoon een beetje kliederen. Maar ondertussen gebeurt er van alles. Kinderen grijpen, schenken, rollen, verplaatsen en zijn steeds met hun handen bezig. Zo oefenen ze spelenderwijs hun fijne motoriek, een belangrijke basis voor het leren schrijven.

Tegelijk werken ze aan hun hand-oogcoördinatie. Ze kijken, pakken, mikken, vullen en verplaatsen. Ook oorzaak en gevolg komt steeds terug. Als ik dit giet, stroomt het daarheen. Als ik harder druk, verandert de vorm. Als ik iets meng, ziet het er ineens anders uit. Juist door zelf te doen, ontdekken kinderen stap voor stap hoe iets werkt. Hoe leuk en leerzaam is dat?

Ook hun inzicht groeit mee. Wat past wel en wat niet? Wat blijft liggen en wat valt om? Wat gebeurt er als je iets vol schept, leegmaakt of verplaatst? Daarnaast ontdekken kinderen verschillen tussen materialen. Wat voelt droog, wat juist glad, wat is licht en wat is zwaarder? Ook taal groeit daarin mee, doordat kinderen vertellen wat ze zien, voelen en doen.

En dan hebben we het nog niet eens over hoe leuk een thema hierbij kan zijn. Juist in sensorisch spel voeg je daar heel makkelijk iets leerzaams aan toe, passend bij de leeftijd en interesse van je kind.

Waarom is het zo’n fijn speelmoment?

Sensorisch spelen geeft veel kinderen een moment van rust. Na een volle dag is dat soms precies wat nodig is. Even iets met hun handen doen, zodat hun hoofd ook weer een beetje tot rust kan komen. Dat is ook wat ik er zelf zo leuk aan vind. Juist omdat het soms best lastig is om iets te vinden waar een kind echt even in opgaat en tot rust komt, verbaasde het me hoe lang mijn kind kan spelen met iets simpels. Een bak kinetisch zand, een bakje, een schepje en wat gekleurde kikkererwten is dan al genoeg. En ja, dan moet je soms ook even een ‘ijsje met discodip’ komen proeven 😉

Hoe ziet sensorisch spelen eruit?

Dat ziet er elke keer en bij ieder kind weer anders uit. Het begint met een bak, vaak wordt daar bijvoorbeeld een IKEA Trofast bak voor gebruikt, en wat je daar verder in doet is helemaal aan jou. Je kunt heel simpel beginnen met een bak rijst en een paar schepjes. Kinetisch zand met rollers en vormpjes is hier ook favoriet. Water met bakjes om mee te schenken doet het ook altijd goed, zeker in de zomer buiten.

Ook een themabak is heel leuk, juist omdat kinderen daarin hun eigen spel bedenken. Je kunt daar ook heel makkelijk iets leerzaams aan toevoegen. Denk aan kleuren sorteren, vormen bij elkaar zoeken of, voor wat oudere kinderen, plaatjes van de levensloop van een vlinder of planeten in de ruimte. De ene keer draait het vooral om voelen en vullen, de andere keer verandert dezelfde speelbak ineens in een tuin, een boerderij of een kleine fantasiewereld.

Als je graag met sensorisch speelgoed wilt beginnen, helpt het om het vooral simpel te houden. De creaties die je op Instagram voorbij ziet komen, kunnen best overweldigend voelen. Maar met een bak, een materiaal en een paar kleine toevoegingen kom je al een heel eind.

Sensorisch spelen hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn

Sensorisch speelgoed klinkt soms ingewikkelder dan het is. Zeker als je op Instagram de mooiste speelbakken voorbij ziet komen. Maar om te beginnen heb je echt niet veel nodig. Een bak, een materiaal en een paar kleine toevoegingen zijn al genoeg. Denk aan schepjes, bakjes, rollers of vormpjes. Ook materialen uit huis of uit de natuur kunnen al heel leuk zijn.

Juist door het simpel te houden, ontstaat er ruimte voor eigen spel. Een bakje is dan niet zomaar een bakje, maar ineens een ijsbakje in een ijswinkel, een emmertje op het strand of een voerbakje op de boerderij. Ik heb ook weleens iets neergezet waarvan ik zelf dacht: wat moet je hiermee? Juist op dat soort momenten verbaas ik me weer over de creativiteit en fantasie van kinderen.

Waarom kiezen steeds meer ouders voor sensorisch speelgoed?

Sensorisch speelgoed nodigt uit tot actief spel. Kinderen gaan zelf voelen, ontdekken, herhalen en bedenken wat ze ermee doen. Juist dat maakt het zo anders dan speelgoed waarbij al veel vastligt en er duidelijke kaders zijn in hoe ermee gespeeld wordt. Het is open spel dat makkelijk meebeweegt met een seizoen, een thema of iets waar een kind op dat moment veel mee bezig is. Je kunt het klein houden en toch steeds weer iets nieuws neerzetten. Soms is één kleine toevoeging al genoeg om het spel een andere kant op te sturen. En juist dat maakt het voor veel ouders zo prettig: je hoeft niet steeds iets groots te bedenken om nieuw spel te laten ontstaan. En ja, het blijft niet allemaal netjes binnen de bak. Maar als je ziet hoe fijn je kind ermee speelt, dan is dat toch helemaal niet erg?